Er zijn momenten in het leven waarop we weten dat er iets verandert, maar nog niet kunnen zien wat er komen gaat.
Een oude manier van leven past niet meer helemaal. Een relatie is veranderd. De kinderen zijn groot geworden. Ons werk voelt niet meer als het onze. Ons lichaam gaat door een overgang. Iets wat we ooit wilden doet er niet meer op dezelfde manier toe.
We weten misschien dat we niet terug kunnen naar hoe het was. Maar we weten nog niet waar we heen gaan. Dat kunnen ongemakkelijke tijden zijn.
We worden vaak aangemoedigd om snel door onzekerheid heen te bewegen. Een beslissing nemen. Een nieuwe richting vinden. Een doel stellen. Van het einde een begin maken.
Maar er is een andere manier om naar deze periodes te kijken. We kunnen ze zien als drempels.
Een drempel is de plek tussen de ene kamer en de andere. Je hebt de ene ruimte verlaten, maar de volgende nog niet helemaal betreden.
Er kan iets ontwrichtends zijn aan daar staan. Het oude is niet meer op dezelfde manier beschikbaar, terwijl het nieuwe nog geen vorm heeft gekregen. En toch heeft deze ruimte ons misschien iets te leren.
Het ongemak van niet weten
We zijn niet bijzonder comfortabel met onzekerheid. Als we niet weten wat er gebeurt, grijpen we vaak naar een antwoord. We willen begrijpen, beslissen, oplossen of verdergaan.
Soms is dat precies wat er nodig is. Maar sommige overgangen laten zich niet haasten.
Er kan een periode zijn waarin we een oude identiteit moeten loslaten voordat we weten wat ervoor in de plaats komt. Een periode waarin we iets bedroeven waarvan we dachten dat we het al ontgroeid waren. Een periode waarin we ons vreemd losgeslagen voelen, ook al is er ogenschijnlijk niets mis.
We kunnen onszelf afvragen:
Wie ben ik nu?
Wat wil ik eigenlijk?
Waar houd ik aan vast omdat het vertrouwd is?
Wat is er al geëindigd, ook al heb ik dat nog niet volledig erkend?
Wat vraagt om te veranderen?
En soms is er geen direct antwoord.
Misschien is dat geen mislukking.
Misschien zijn we simpelweg nog niet klaar met worden.
Wat gebeurt er op een drempel?
In verschillende culturen zijn belangrijke overgangen vaak op een bepaalde manier gemarkeerd. Geboorte, volwassen worden, trouwen, ouder worden, sterven. Rituelen en ceremonies gaven mensen een manier om te erkennen dat ze de ene levensfase verlieten en een andere binnengingen.
Maar de ruimte daartussen deed er ook toe.
Er was vaak een periode waarin je niet helemaal meer was wie je was en nog niet wie je zou worden. Juist dat deel van het idee van een overgangsritueel vind ik bijzonder interessant.
Want we richten ons meestal op de aankomst.
De baby wordt geboren.
De bruiloft vindt plaats.
De nieuwe baan begint.
Het kind verlaat het huis.
We markeren de gebeurtenis en verwachten dan dat het leven doorgaat. Maar worden duurt vaak langer dan de gebeurtenis zelf. We kunnen op één dag bevallen, maar moeder worden duurt jaren.
De menopauze markeert misschien het einde van een biologische cyclus, maar begrijpen wie we zijn in de jaren die volgen kan veel langer duren.
Een relatie kan op een bepaalde dag eindigen, maar het proces om iemand buiten die relatie te worden kan zich langzaam ontvouwen. De drempel geeft ons ergens om te zijn terwijl dat gebeurt.
We hoeven niet altijd te weten wat er hierna komt
Er rust een bijzonder soort druk op vrouwen om alles draaiende te houden. Zorgen. Aanpassen. Betekenis geven aan wat er gebeurt. De boel bij elkaar houden.
Misschien hebben we soms iets anders nodig; misschien hoeven we alleen maar even stil te staan en onszelf te vragen:
Wat is er nu waar voor mij? Wat is er veranderd?
Wat ben ik niet langer bereid te dragen? Wat heeft mijn aandacht nodig voordat ik weer een beslissing neem?
Hoe zou het voelen om mezelf tijd te geven?
Een drempel is niet noodzakelijk een plek van passiviteit.
Er kunnen dingen onder de oppervlakte gebeuren, ook als we ze nog niet kunnen zien.
Een zaadje ziet er naar niet veel uit zolang het onder de grond is.
We hoeven het niet open te breken om te bewijzen dat er iets gebeurt.
Misschien zijn er seizoenen in ons leven waarin onze taak niet is om ons naar het volgende te bewegen, maar om beter te luisteren.
Om te rouwen om wat eindigt. Om op te merken wat er mogelijk wordt.
Om onszelf onzeker te laten zijn. En om erop te vertrouwen dat niet weten soms deel uitmaakt van weten.
Even blijven
We hoeven moeilijke overgangen niet te romantiseren. Sommige perioden van onzekerheid zijn pijnlijk. Sommige vragen om praktische actie, steun of professionele hulp. En soms moet de volgende stap echt gezet worden voordat we er klaar voor zijn.
Maar er zijn ook momenten waarop de druk om vooruit te gaan het juist moeilijker maakt om onszelf te horen.
Misschien kunnen we leren die momenten te herkennen.
Om te pauzeren. Om op te merken waar we staan. Om onszelf genoeg ruimte te geven om iets nieuws vorm te laten krijgen, in plaats van te snel te beslissen wat dat nieuwe moet zijn.
Want misschien is de wijsheid van een drempel niet dat hij ons vertelt waar we heen moeten, maar dat hij ons oproept aanwezig te blijven terwijl we het nog niet weten.
Ik weet niet wat er hierna komt. Maar ik weet dat er iets veranderd is.
Voor nu is dat misschien genoeg.
Irida Hysenbelli — Rite of Passage Doula